Chương trình thời sự buổi tối News Watch 9 của đài NHK, đã có một cuộc phỏng vấn đặc biệt với Yoshiyuki Tomino – nhà sáng tạo của Mobile Suit Gundam – nhân kỷ niệm 80 năm kết thúc Thế chiến II. Phần nội dung mang tên “Yoshiyuki Tomino nói về hiện thực chiến tranh” tập trung vào những trải nghiệm của ông trong thời chiến, quá trình hình thành ý tưởng khi tạo ra Gundam, tình hình hiện tại của series, và dự định cho các tác phẩm sắp tới.

Phân đoạn gần sáu phút mở đầu với cảnh Tomino kể lại ký ức thời Thế chiến II. Ông nhớ rõ khi ba tuổi, mình đã chạy trốn khỏi một trận không kích với chỉ hai ba cuốn truyện tranh nhỏ trên tay. Nhà ông nằm xa nhất so với hầm trú ẩn trong khu phố. Khi gia đình đến nơi, chỗ duy nhất còn trống là ngay gần cửa ra vào, chỉ được che chắn bởi những tấm chiếu đan bằng cỏ lau đung đưa trong gió.

Người dẫn chương trình cho biết: mãi sau này Tomino mới hiểu lý do quân đội Mỹ đánh bom thị trấn của mình. Ông nói: “Tôi cứ nhìn mãi vào dãy núi chứa các kho hàng. Rồi tôi nhận ra, đó là những sản phẩm quân sự. Chiến tranh nghe có vẻ đơn giản, nhưng đằng sau nó là cả một ngành công nghiệp. Muốn có chiến tranh, thì phải có hậu cần. Thiếu hậu cần, chiến tranh là bất khả thi.” Chính những suy nghĩ này đã ảnh hưởng đến cách ông xây dựng thế giới trong Gundam.

Chương trình đã minh họa điều này bằng đoạn video trong tập đầu tiên của Mobile Suit Gundam, lồng tiếng bình luận của Tomino. Ông nói: “Kẻ địch đầu tiên Gundam đối mặt là ba chiếc mobile suit Zaku. Để sản xuất hàng loạt được như vậy, phải có cả một ngành công nghiệp quân sự và hệ thống hậu cần.” Ông kết luận: “Tôi buộc phải mô tả một cuộc chiến giữa các quốc gia.” Dù Gundam là các trận chiến giữa những robot khổng lồ, người dẫn chương trình nhấn mạnh: người điều khiển và những người thiệt mạng vẫn là con người. Để củng cố thông điệp đó, NHK chiếu lại cảnh dân thường bị tấn công trong tập đầu tiên.

Khi nói về sự thành công của thương hiệu Gundam, Tomino chia sẻ suy nghĩ của mình về hiện trạng thương hiệu này: “Khi ai đó nói ‘Tôi thích Gundam’, điều đầu tiên họ nói là ‘mấy trận chiến mobile suit ngầu thật’. Nhưng điều đó… hoàn toàn không phải là điều tôi muốn nhấn mạnh.” – Tomino than thở. Về các tác phẩm Gundam do thế hệ trẻ làm hiện nay, ông có phần nhẹ nhàng hơn: “Những đồng nghiệp trẻ của tôi đang làm Gundam ngày nay, nhưng tôi không cảm thấy họ có kinh nghiệm về chiến tranh.” Ông cũng bày tỏ sự băn khoăn rằng liệu mình có thể truyền tải trải nghiệm chiến tranh cho thế hệ trẻ – những người chưa từng chứng kiến – hay không.

Khi được hỏi về kế hoạch trong tương lai, Tomino tiết lộ rằng ông đang ấp ủ một dự án mới. Dù chưa chia sẻ chi tiết, ông nói thêm: “Chiến tranh ở Ukraine đã kéo dài ba năm, còn xung đột ở Israel thì đã 30 đến 40 năm rồi. Tôi nghĩ chúng ta vẫn chưa thật sự hiểu rõ những vấn đề đó. Vì vậy, chủ đề tôi muốn đề cập là: Liệu nhân loại có thể dừng được hành vi xã hội này không?”

Phân đoạn này đã được phát lại trên nền tảng NHK+ tại Nhật Bản ngày 24 tháng 7 . Ngoài ra, trang web của NHK cũng đăng một bài viết tóm lược nội dung phỏng vấn với những đoạn trích khác so với bản video.