Đạo diễn của Neon Genesis Evangelion mới đây đã đưa ra quan điểm về sự mở rộng ra quốc tế của ngành giải trí Nhật Bản. Trong một cuộc phỏng vấn gần đây với Forbes Japan, đạo diễn Hideaki Anno khẳng định ông không tin rằng việc sáng tác tác phẩm với đối tượng khán giả nước ngoài trong đầu là con đường lý tưởng đối với anime và điện ảnh Nhật Bản.

Ngành công nghiệp nội dung của Nhật Bản những năm gần đây đang ngày càng đẩy mạnh chiến lược toàn cầu hóa, với sự hậu thuẫn từ chính phủ và mục tiêu đầy tham vọng là đạt quy mô thị trường 20 nghìn tỷ yên vào năm 2033. Tuy vậy, theo Anno, xét trên phương diện sáng tạo, bên trong các studio gần như không có nhiều thay đổi.

Khi được hỏi việc mở rộng ra quốc tế ảnh hưởng thế nào đến quá trình sản xuất anime và phim ảnh, Hideaki Anno cho biết ông chưa bao giờ cố ý tạo ra tác phẩm với khán giả quốc tế trong tâm trí. Theo ông, đối tượng mà ông luôn hướng đến là khán giả Nhật Bản.

Vị đạo diễn nổi tiếng nói rõ rằng ông chỉ có thể sáng tác nội dung dành cho thị trường nội địa. Dù các nhà sản xuất thường gợi ý nên nghĩ đến khán giả nước ngoài, Anno khẳng định đó không phải mục tiêu cá nhân của ông. Với ông, một tác phẩm trước hết phải được đón nhận tốt tại Nhật Bản. Nếu tình cờ nó cũng được khán giả ở các quốc gia khác yêu thích, thì đó chỉ nên được xem như một “phần thưởng thêm”.

Quan điểm này được thể hiện rõ trong quá trình sản xuất Evangelion: 3.0+1.0 Thrice Upon a Time. Anno tiết lộ rằng ông hoàn toàn không cân nhắc đến thị trường quốc tế ở bất kỳ giai đoạn nào trong quá trình sáng tạo.

Một trong những lý do khiến đạo diễn Hideaki Anno quyết định tự sản xuất bộ phim chính là để đảm bảo quyền tự do sáng tạo. Theo ông, cách làm này giúp tránh sự can thiệp từ bên ngoài và cho phép ông chịu hoàn toàn trách nhiệm cho dự án, bất kể kết quả tài chính ra sao.

Lựa chọn này càng củng cố quan điểm của đạo diễn Evangelion rằng sáng tạo nghệ thuật không nên bị định hình bởi kỳ vọng của thị trường, đặc biệt là những kỳ vọng đến từ bên ngoài Nhật Bản.

Một vấn đề khác mà đạo diễn Hideaki Anno đề cập khi nói về thị trường toàn cầu là rào cản ngôn ngữ. Ông giải thích rằng các tác phẩm được tạo ra từ tư duy Nhật Bản chỉ có thể được hiểu trọn vẹn bằng tiếng Nhật.

Dù phim ảnh là sự kết hợp giữa hình ảnh và âm thanh, nhưng lời thoại, cảm xúc và xung đột của nhân vật đều bắt nguồn từ ngôn ngữ Nhật. Điều này khiến nhiều sắc thái tinh tế bị mất đi khi tác phẩm được tiếp nhận bởi những người không thông thạo ngôn ngữ hoặc văn hóa Nhật Bản.

Dẫu vậy, Anno vẫn thừa nhận rằng các tác phẩm này hoàn toàn có thể được đón nhận tốt ở nước ngoài, với điều kiện khán giả hiểu được ý đồ và những tầng nghĩa tinh tế trong câu chuyện gốc. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng việc thích nghi không phải là trách nhiệm của người sáng tạo. Theo chính lời ông, chính khán giả mới là người cần phải thích nghi.

Khi so sánh phim ảnh với trò chơi điện tử, Hideaki Anno cho rằng điện ảnh là một loại hình truyền thông một chiều. Khác với game – nơi người chơi có thể tương tác liên tục và điều chỉnh trải nghiệm – một bộ phim không thay đổi dựa trên phản hồi tức thời của khán giả.

Ngay cả khi có những lời chỉ trích hay phàn nàn, điều đó cũng không có nghĩa là chúng sẽ đến tai người sáng tạo, hoặc rằng chúng nên ảnh hưởng đến nội dung tác phẩm. Với đạo diễn Anno, khán giả cần đặt niềm tin vào những gì mà người sáng tạo cho là thú vị.

Ông dẫn Studio Ghibli và đạo diễn Hayao Miyazaki như những ví dụ tiêu biểu cho các tác phẩm luôn tập trung vào thị trường nội địa, mà không trực tiếp bận tâm đến khán giả nước ngoài.

Theo Hideaki Anno, việc quảng bá ra quốc tế chỉ nên diễn ra sau khi tác phẩm đã hoàn thành. Phần này, ông cho rằng, nên được giao cho các chuyên gia kinh doanh – những người chịu trách nhiệm biến nội dung thành sản phẩm và bán nó ra thế giới.

Cuối cùng, đạo diễn cũng nhận định rằng một trong những lý do khiến các tác phẩm Nhật Bản mất nhiều thời gian để tạo được chỗ đứng ở phương Tây là do chính Nhật Bản gặp khó khăn trong việc tiếp thị chúng, chứ không phải vì khán giả nước ngoài thiếu sự quan tâm.