Báo cáo thường niên mới nhất từ tổ chức PEN America đã ghi nhận con số kỷ lục khi có đến 12.000 cuốn sách bị cấm tại các trường công lập Mỹ trong năm học 2025-2026, trong đó làn sóng kiểm duyệt đang chuyển hướng nhắm thẳng vào các bộ manga Nhật Bản vốn đang cực kỳ bùng nổ và chiếm trọn cảm tình của giới trẻ.

Nguyên nhân chủ yếu khiến manga trở thành “tầm ngắm” bắt nguồn từ chiến thuật “cắt xén ngữ cảnh”, khi các hội đồng kiểm duyệt chỉ cố tình bóc tách từng khung tranh minh họa riêng lẻ về bạo lực, tình dục hoặc giới tính mà phớt lờ hoàn toàn mạch truyện tổng thể để quy chụp tác phẩm là nhạy cảm và không phù hợp.

Cũng trong báo cáo, hàng loạt các tác giả manga cộm cán từ Nhật Bản như Hajime Isayama (Attack on Titan), Rumiko Takahashi (Inuyasha, Ranma 1/2), Atsushi Ohkubo (Fire Force, Soul Eater) và Yusei Matsui (Assassination Classroom) đều đã bất ngờ góp mặt trong danh sách những tác giả bị cấm gắt gao nhất tại các thư viện trường học ở Mỹ.

Đáng chú ý, năm học vừa qua chứng kiến nhiều tựa truyện nổi danh lần đầu tiên bị liệt vào danh sách kiểm duyệt diện rộng, tiêu biểu như bộ manga kinh dị tâm lý đình đám Tokyo Ghoul của tác giả Sui Ishida hay tập 34 của sê-ri Attack on Titan.

Đáng chú ý, điều khiến cộng đồng bức xúc hơn bao giờ là các học khu thường áp dụng hình thức cấm toàn bộ sê-ri, đồng nghĩa với việc chỉ cần một vài khung hình bị đem ra mổ xẻ là cả bộ truyện từ 20 đến hơn 50 tập manga sẽ lập tức bị cuốn sạch khỏi kệ sách.

Tình trạng thanh trừng sách càng bị đẩy lên đỉnh điểm tại các bang điểm nóng như Texas hay Florida khi ban quản lý học khu lạm dụng các công cụ AI quét từ khóa tự động để xét duyệt hàng loạt mà không hề đoái hoài đến tính nghệ thuật hay thông điệp cốt lõi của tác giả.

Việc hàng loạt tựa manga từng gắn liền với thế hệ độc giả trẻ bị gắn mác tiêu cực và trục xuất khỏi môi trường giáo dục đang thổi bùng cuộc tranh cãi nảy lửa về ranh giới giữa bảo vệ học sinh và sự suy đồi của quyền tự do đọc trong trường học hiện đại.