Quỹ đầu tư Cool Japan, sáng kiến do Chính phủ Nhật Bản khởi động từ năm 2013 nhằm thúc đẩy quyền lực mềm ra thị trường quốc tế, vừa được Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) công bố báo cáo tổng kết vào ngày 9/11. Quỹ hoạt động kém hiệu quả, lỗ lũy kế khoảng 340 triệu USD (tương đương 8,72 nghìn tỷ đồng) và chuẩn bị tiến hành thủ tục giải thể.

Điểm sáng lớn nhất nằm ở các lĩnh vực văn hóa đại chúng nòng cốt. Các khoản đầu tư vào game, anime, manga và âm nhạc có mức sinh lời vững chắc, với tỷ lệ thu hồi vốn đạt 120%.

Ngược lại, mảng live-action kéo tụt bức tranh tài chính. Danh mục này chiếm tới 30% tổng vốn đầu tư vào mảng nội dung, nhưng lại là “thị trường không có sự tăng trưởng ở thời điểm đó”. Các dự án live-action chỉ thu hồi 46% vốn. Riêng các liên doanh về khâu phân phối phát sóng chỉ chiếm 30% vốn của nhóm live-action nhưng gây ra tới 80% tổng tổn thất của cả mảng.

Hiệu quả thu hồi vốn cũng phân hóa theo giai đoạn phát triển của doanh nghiệp được tài trợ. Các công ty liên doanh và doanh nghiệp giai đoạn đầu chỉ hoàn vốn 42%, trong khi doanh nghiệp giai đoạn tăng trưởng từ giữa đến cuối kỳ đạt 101%.

Cơ cấu phân bổ ngân sách cũng bị đánh giá là mất cân đối. Dòng tiền trực tiếp cho khâu sản xuất nội dung chỉ chiếm 10%, còn tới 60% vốn dồn vào các kênh phân phối trung gian có hiệu suất thu hồi thấp hơn nhiều, dù nếu tách riêng mảng live-action thì mảng phân phối vẫn có lãi.

Báo cáo cũng chỉ ra một nghịch lý: dù công chúng phương Tây thường gắn Cool Japan với anime và game, chỉ khoảng 30% ngân sách quỹ chi cho các ngành giải trí này. Phần vốn còn lại bị phân tán sang nhiều lĩnh vực khác, điển hình là thương vụ đơn lẻ lớn nhất, khoảng 88 triệu USD rót vào một công ty khởi nghiệp phát triển tơ nhện nhân tạo, nhưng kết thúc thất bại.

METI dự kiến thắt chặt việc cấp vốn quy mô lớn cho các thị trường kém tăng trưởng, dự án liên doanh hoặc doanh nghiệp non trẻ chưa chứng minh được năng lực. Thay vào đó, định hướng tương lai chuyển sang hỗ trợ có trọng tâm cho các tài sản trí tuệ (IP) tiềm năng ở những thị trường đang mở rộng, đồng thời tăng nguồn lực hỗ trợ trực tiếp cho khâu sản xuất gốc để dòng vốn thực sự đến tay người sáng tạo nội dung.