Giữa làn sóng lo ngại ngày càng tăng về việc AI tạo sinh đang len lỏi vào ngành phát triển game, ZUN, nhà sáng tạo của Touhou Project, đã khẳng định rằng trí tuệ nhân tạo sẽ không bao giờ vượt qua được sức sáng tạo của con người, đồng thời than phiền rằng lĩnh vực sáng tạo hiện nay đã bị “đầu độc bởi chủ nghĩa tư bản.”

Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, ZUN mô tả AI chỉ là “một công cụ tiện lợi”, nhấn mạnh rằng việc ông sử dụng nó trong quá trình làm việc chính là cách để đảm bảo bản thân sẽ không bị thua kém máy móc về khả năng sáng tạo.

Ông nhấn mạnh rằng điều mà máy móc không thể sao chép là quá trình sáng tạo đầy khiếm khuyết, thử nghiệm và trực giác của con người – những yếu tố mà ông xem là cốt lõi của sáng tạo thực thụ. Quan điểm này được đưa ra sau khi ông bị chỉ trích vì sử dụng AI tạo sinh để làm một số phông nền trong tựa game Touhou mới, nơi ông khẳng định rằng việc dùng AI chỉ ở mức giới hạn và được kiểm soát chặt chẽ.

ZUN còn đi xa hơn khi cho rằng vấn đề thực sự không nằm ở máy móc, mà là ở việc ngành sáng tạo đang bị ràng buộc bởi những đòi hỏi của chủ nghĩa tư bản. Ông nói: “Chúng ta đều đã bị chủ nghĩa tư bản đầu độc quá sâu rồi”, ám chỉ rằng sức ép thị trường và yêu cầu về hiệu suất đã khiến người làm nghệ thuật đánh mất tinh thần mạo hiểm và sự nhạy cảm – những điều nuôi dưỡng nghệ thuật đích thực.

Ông nhận định rằng khi sáng tạo bị biến thành hàng hóa, thì tính cơ giới và hiệu quả của AI trở nên dễ được chấp nhận hơn – và thậm chí hấp dẫn hơn – chính vì ngành công nghiệp đã đánh mất giá trị của sự hỗn độn và tính người trong sáng tạo.

Đối với các fan của dòng game độc lập và doujin, những phát biểu của ZUN mang ý nghĩa đặc biệt. Touhou Project vốn khởi đầu là một sản phẩm do một người làm tất cả – từ lập trình, sáng tác nhạc đến vẽ minh họa. Giờ đây, ngay cả khi ZUN cũng bắt đầu sử dụng công cụ AI, điều đó đặt ra câu hỏi: Làm thế nào để các nhà sáng tạo cân bằng giữa việc sử dụng công cụ và quyền sở hữu sáng tạo?

Câu trả lời của ZUN là: chỉ dùng AI để hỗ trợ, đảm bảo con người vẫn là trung tâm điều khiển, và bảo vệ quá trình sáng tạo thực sự.

Dù bạn có đồng ý hay không, lập trường của ZUN vẫn vang lên như một lời kêu gọi bảo vệ linh hồn của sự sáng tạo khỏi sự thống trị của tự động hóa – và nhắc nhở rằng nếu nghệ thuật bị tối ưu hóa hoàn toàn vì năng suất và lợi nhuận, chúng ta có thể đánh mất một điều gì đó không thể lấy lại được.