Bộ Tư pháp Nhật Bản vừa có một bước đi quan trọng nhằm bảo vệ giới nghệ sĩ trước những rủi ro từ trí tuệ nhân tạo tạo sinh khi thông báo thành lập một hội đồng chuyên gia để xây dựng các hướng dẫn về hành động dân sự đòi bồi thường thiệt hại đối với hành vi sử dụng trái phép giọng nói và hình ảnh do AI tạo ra.

Động thái này được triển khai vào ngày 17 tháng 4 năm 2026, trong bối cảnh các quy định pháp lý đang bị tụt hậu so với sự bùng nổ của các sản phẩm sao chép bằng AI không có sự cho phép của chủ sở hữu.

Hội đồng gồm 8 chuyên gia hàng đầu về luật sở hữu trí tuệ và Bộ luật Dân sự, do Giáo sư Yoshiyuki Tamura từ Đại học Tokyo làm chủ tọa, đã có buổi họp đầu tiên vào ngày 24 tháng 4 vừa qua với mục tiêu hoàn tất các hướng dẫn cụ thể vào mùa hè năm nay.

Trong phiên họp đầu tiên tại Tokyo, các thành viên hội đồng đã đạt được sự đồng thuận rằng giọng nói của cá nhân cần được bảo vệ theo quyền công khai và quyền chân dung. Các chuyên gia đã tập trung nghiên cứu các tiền lệ tư pháp và lý thuyết học thuật để xác định liệu việc sử dụng trái phép dữ liệu của người nổi tiếng bởi AI có cấu thành hành vi vi phạm pháp luật hay không.

Thực tế cho thấy, các trường hợp AI được huấn luyện trên giọng nói của diễn viên lồng tiếng và ca sĩ để tạo ra các bản “AI cover”, hay việc chỉnh sửa hình ảnh nghệ sĩ để tạo ra các nội dung khiêu dâm giả mạo đang ngày càng gia tăng. Việc ban hành các hướng dẫn này được kỳ vọng sẽ giúp các nạn nhân dễ dàng hơn trong việc khởi kiện và yêu cầu bồi thường thông qua các tiêu chuẩn cụ thể về tính bất hợp pháp cũng như phương pháp tính toán mức thiệt hại.

Một nội dung quan trọng khác cũng được hội đồng đưa ra thảo luận là khả năng chuyển nhượng các quyền này cho các công ty quản lý hoặc cho phép gia đình thừa kế sau khi nghệ sĩ qua đời. Trong khi một số ý kiến ủng hộ việc chuyển nhượng quyền để tạo điều kiện thuận lợi cho các công ty quản lý thay mặt nghệ sĩ thực hiện các thủ tục pháp lý, một số chuyên gia khác lại bày tỏ thái độ thận trọng vì lo ngại quan điểm cá nhân của nghệ sĩ có thể không được phản ánh chính xác trong quá trình sử dụng hình ảnh hay giọng nói.

Trong các phiên họp tiếp theo, hội đồng dự kiến sẽ đi sâu vào các trường hợp cụ thể và nhạy cảm hơn, bao gồm việc AI tạo ra âm thanh dựa trên giọng nói của các nhân vật anime gắn liền với các diễn viên lồng tiếng hoặc các hình ảnh nhạy cảm do AI tạo ra từ chân dung của các diễn viên, nhằm hoàn thiện một hệ thống bảo vệ quyền lợi và giá trị thương mại cho người nổi tiếng trong kỷ nguyên AI.