Khi Nhật Bản chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử Thượng viện vào cuối tháng 7, một đề xuất gây tranh cãi đến từ đảng chính trị dân túy Sanseito đã thổi bùng làn sóng tranh luận trên mạng xã hội. Đảng này đề nghị nhà nước nên can thiệp để kiểm soát nội dung anime và game, nhằm đảm bảo chúng mang tính “lành mạnh” — điều khiến cả người hâm mộ lẫn giới sáng tạo phẫn nộ.

Trên cương lĩnh chính thức, Sanseito gọi ngành giải trí của Nhật Bản — bao gồm anime, manga và trò chơi điện tử — là một “ngành công nghiệp cốt lõi”, với doanh thu hàng năm sánh ngang xuất khẩu chất bán dẫn. Đảng nhấn mạnh tầm ảnh hưởng toàn cầu của văn hóa đại chúng Nhật Bản và xem đây là công cụ quan trọng trong ngoại giao văn hóa.

Nhằm hỗ trợ ngành công nghiệp này, Sanseito đề xuất nhiều chính sách tương tự chiến lược “Cool Japan” hiện hành của chính phủ, như đầu tư phát triển nhân lực, cải thiện điều kiện làm việc cho giới sáng tạo, và hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng ra nước ngoài.

Tuy nhiên, điểm cuối cùng trong bản đề xuất mới là điều khiến dư luận lo ngại: “Trao quyền cho Cơ quan Văn hóa để đảm bảo sự phát triển lành mạnh của manga, anime và trò chơi như một loại hình văn hóa, thay vì đánh giá giá trị của chúng chỉ dựa trên lý do kinh tế.”

Câu chữ mơ hồ này khiến nhiều người lo ngại rằng đây là bước đệm cho kiểm duyệt và áp đặt đạo đức bởi nhà nước. Trên X (trước đây là Twitter), nhiều người tỏ ra tức giận và khó hiểu. Một người viết: “Tôi tưởng nhầm là ai đó hiểu sai về việc trao quyền sáng tạo cho nhà nước, nhưng tôi vào xem trang web của họ thì đúng thật là có ghi như vậy. Họ nghĩ gì về các nhà sáng tạo thế?”

Một số người lên tiếng bảo vệ quyền sáng tạo: “Cái gì gọi là ‘trao quyền’ vậy? Tác phẩm sáng tạo là của nghệ sĩ, không phải của chính phủ. Bản quyền là thiêng liêng với những người đã dốc tâm huyết tạo ra chúng.”

Người khác bình luận: “Chỉ có người tiêu dùng mới có quyền quyết định giá trị của anime, game hay âm nhạc. Không có nhà sáng tạo nào muốn giao quyền kiểm soát cho nhà nước cả.”

Dù đề xuất của Sanseito không trực tiếp nói đến việc chuyển giao bản quyền, việc kêu gọi kiểm soát nội dung anime và game đã vấp phải làn sóng phản đối dữ dội, đặc biệt trong bối cảnh công chúng ngày càng nhạy cảm với các động thái kiểm duyệt trong lĩnh vực giải trí.