Theo khảo sát đọc sách học đường năm 2026 của Hiệp hội Thư viện Trường học Toàn quốc Nhật Bản, thực hiện vào tháng 6 với hơn 10.000 học sinh từ lớp 4 tiểu học đến lớp 12, tỷ lệ học sinh tiểu học không đọc cuốn sách nào trong tháng đã lên 13,4%. Đây là lần đầu tiên con số này vượt ngưỡng 10% sau 25 năm và đã tăng liên tục 5 năm qua. Kể từ khi Quốc hội Nhật chọn năm 2000 là “Năm đọc sách của trẻ em”, các chính sách ở trường từng giúp giữ tỷ lệ này dưới 10% từ năm 2002.

Xu hướng đảo chiều ở mọi lứa tuổi: 24,0% học sinh THCS và 49,7% học sinh THPT hoàn toàn không đọc sách ngoài chương trình học.

Lần đầu tiên, khảo sát đưa manga (không gồm tạp chí định kỳ) vào diện theo dõi và kết quả gây bất ngờ. Trước đó, báo cáo hồi tháng 3 của hội đồng chuyên gia thuộc Bộ Giáo dục từng kỳ vọng manga trong thư viện trường sẽ là cầu nối đưa học sinh đến gần sách hơn. Thực tế, 28,2% học sinh tiểu học không đọc manga trong tháng, tỷ lệ này là 40,2% ở THCS và 50,8% ở THPT.

Đại diện hiệp hội cho rằng nguyên nhân cốt lõi là thời gian rảnh từng dành cho manga hay tiểu thuyết nay gần như bị smartphone và các hình thức giải trí trên màn hình số chiếm hết.

Trước xu hướng xa rời chữ viết, Giáo sư Takehiko Noguchi của Đại học Aoyama Gakuin, đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội, cho rằng cưỡng ép sẽ không hiệu quả bền vững. Theo ông, giải pháp là khơi gợi niềm yêu thích qua trải nghiệm chung, như người lớn và trẻ cùng đọc một cuốn sách hoặc bộ manga rồi trao đổi cảm nhận, hoặc duy trì hình thức đọc diễn cảm ngay cả với thanh thiếu niên.