Đạo diễn anime Hideaki Anno đã thông báo trên website của Studio Khara vào thứ Năm rằng các thủ tục phá sản của studio anime Gainax đã chính thức khép lại, và Gainax đã bị giải thể hợp pháp và chính thức kể từ thứ Năm, ngày 10 tháng 12.

Anno cho biết toàn bộ quyền đối với các tác phẩm, sản phẩm bàn giao và hàng hóa của Gainax đã được chuyển giao hợp pháp cho “những chủ sở hữu chính đáng” cũng như các nhà sáng tạo của những tác phẩm đó.

Trong tuyên bố này, Anno cũng bày tỏ sự bất bình đối với một số nhân vật trong ban lãnh đạo công ty ở nửa đầu thập niên cuối cùng của Gainax, bao gồm những hành vi bị cáo buộc là xuyên tạc sự thật của cựu giám đốc đại diện Fukushima Gainax – Yoshinori Asao, cũng như Hiroyuki Yamaga, Yasuhiro Takeda và những người khác.

Anno, Yamaga và Takeda đều là những người đồng sáng lập Gainax. Đạo diễn Anno chỉ ra rằng việc quản lý yếu kém của các cựu lãnh đạo, cùng với việc chậm trễ trả khoản vay của Khara cho Gainax, là những nguyên nhân lớn dẫn đến tình trạng sụp đổ của công ty.

Ngược lại, vị đạo diễn nổi tiếng cho biết Yasuhiro Kamimura, giám đốc đại diện cuối cùng của Gainax từ năm 2020, đã làm việc minh bạch với các chủ nợ và ngăn chặn việc quyền sở hữu các tác phẩm của Gainax bị phân tán vô tổ chức.

Gainax nộp đơn xin phá sản vào tháng 5 năm 2024. Tại thời điểm đó, studio ra thông cáo cho biết tình hình tài chính bắt đầu xấu đi từ khoảng năm 2012 do nhiều yếu tố khác nhau.

Gainax cho biết ban lãnh đạo đã gánh các khoản nợ khổng lồ, khiến công ty bị loại khỏi các ủy ban sản xuất do không thanh toán tiền bản quyền, đồng thời bị kiện tụng vì nợ nần và các vấn đề khác.

Trong bối cảnh tài chính ngày càng tệ hại, nhiều công ty liên kết mang tên Gainax được thành lập ở các khu vực địa phương, dẫn đến làn sóng nhân sự nghỉ việc tại Gainax và đánh mất hoàn toàn năng lực sản xuất anime với tư cách một studio.

Tomohiro Maki, người trở thành giám đốc đại diện của Gainax vào năm 2019, bị bắt giữ vào tháng 12 năm 2019 vì hành vi mang tính cưỡng ép bán cổ phần, khiến công ty “hoàn toàn mất khả năng vận hành trong khi vẫn gánh trên mình khoản nợ khổng lồ.”

Sau khi tái cấu trúc ban lãnh đạo vào tháng 2 năm 2020, Gainax cho biết họ bắt đầu rà soát toàn bộ hồ sơ để nắm rõ tình trạng thực tế, đồng thời làm việc cùng Studio Khara với tư cách là chủ nợ.
Hai bên phát hiện ra nhiều khoản vay lớn từ các tổ chức tài chính, việc vỡ nợ đối với các công ty trong ngành hoạt hình, cũng như việc bán và chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ và tài liệu sản xuất cho các công ty hoặc cá nhân khác mà không có sự cho phép của các chủ sở hữu bản quyền gốc.

Gainax cho biết ban lãnh đạo đã phối hợp với Khara, các công ty liên quan và các ủy ban sản xuất để xác nhận quyền sở hữu các tác phẩm, đồng thời quản lý “đúng đắn” các IP và tài liệu bị thất lạc.

Tuy nhiên, Gainax thừa nhận rằng họ không thể giải quyết khối nợ khổng lồ. Sau khi bị một công ty thu hồi nợ khởi kiện vào tháng 5 năm 2024, Gainax kết luận rằng không thể tiếp tục tồn tại như một doanh nghiệp và quyết định nộp đơn xin phá sản.

Sau vụ bắt giữ của giám đóc Tomohiro Maki và việc Kamimura nhậm chức giám đốc đại diện, đạo diễn Hideaki Anno và Studio Khara đã phối hợp cùng Kadokawa, King Records và Studio Trigger để giải quyết các khoản nợ khác nhau của Gainax và xử lý vấn đề bản quyền các tác phẩm của studio, làm việc với ủy ban sản xuất của từng dự án để chuyển giao quyền sở hữu cho các công ty hoặc cá nhân được cho là phù hợp nhất.

Hiroyuki Yamaga, Hideaki Anno, Toshio Okada, Yoshiyuki Sadamoto, Shinji Higuchi, Yasuhiro Takeda và Takami Akai đã đồng sáng lập Gainax vào năm 1984. (Trước đó, công ty có tên là Daicon Film, lấy theo các phim anime ngắn mà họ thực hiện cho các hội nghị khoa học viễn tưởng Daicon III và IV.)

Studio Khara, studio hiện tại của đạo diễn Hideaki Anno, đã chủ động tách mình khỏi Gainax sau vụ bắt giữ Tomohiro Maki vào tháng 12 năm 2019, đồng thời nhấn mạnh rằng Maki không hề liên quan đến Khara hay thương hiệu Evangelion. Trong một bài viết trên tạp chí cùng tháng, Anno đã kể chi tiết về sự rạn nứt giữa ông và Gainax, nơi ông chính thức rời đi vào năm 2007.

Tòa án Quận Tokyo đã ra phán quyết vào tháng 6 năm 2017, yêu cầu Gainax phải trả cho Khara 100 triệu yên (khoảng 900.000 USD vào thời điểm đó). Trước đó, Khara đã đệ đơn kiện vào tháng 12 năm 2016 liên quan đến khoản nợ 100 triệu yên mà Gainax bị cáo buộc là chưa thanh toán.

Sau vụ bắt giữ của Maki vào tháng 12 năm 2019, Yasuhiro Kamimura được bổ nhiệm làm giám đốc đại diện mới của Gainax vào cuối tháng đó. Maki bị kết án vào tháng 12 năm 2020 với mức án hai năm rưỡi tù giam.